BFF biedt warmte tijdens horrorwinters – over superlatieven en woordinflatie

‘Ik hou suuuuperveel van je!’ Voor menig pubermeisje is het sterkste superlatief nog onvoldoende om de unieke, diepe vriendschap met elk van haar 583 Hyvesvriendinnen te benadrukken. Maar scholieren zijn niet de enigen die naar steeds zwaardere middelen grijpen om hun gevoelens uit te drukken. Ook hun moeders en de media doen eraan mee. Over woordinflatie en de kracht van de eenvoud.

Wel eens van BFF’s gehoord? Tot een jaar geleden kende ik de term niet. Maar dochter praatte me bij: BFF’s, dat zijn Best Friends Forever. Op Hyves leggen meisjes Best Friends Forever-lijsten aan. Bij nadere bestudering echter blijkt ‘forever’ een nogal rekbaar begrip. De ene maand prijkt Britt op nummer 1, drie weken later is het arme deerntje van de lijst verdwenen en staat er een ander meisje bovenaan. Gelukkig zijn er nog veel Friends over. BFF’s van wie mateloos veel gehouden wordt. In Hyvesberichten zijn grote woorden kennelijk nodig om de boodschap goed over te brengen. Een vriendin is altijd een ‘schat’, de afscheidsgroet is ‘ik hou van je’. En heb je een weekje herfstvakantie, dan mis je je vriendinnen ‘heeeeeel erg’. 

Ik Hou Van Jou

Vanwaar deze diepe emoties? Etiquettedeskundige Beatrijs Ritsema zegt in haar brievenrubriek ‘Moderne Manieren’ over het veelvuldig gebruik van ‘ik hou van jou’: ‘Deze expliciete mededeling vinden veel mensen overbodig, omdat de informatieve waarde ervan gering is, tenzij in geval van romantische relatievorming.’ Het steeds herhalen van deze grote woorden is een vorm van verbale bevestiging die onnodig is in vriendschap en relaties, stelt Ritsema. En inderdaad: wat is nog de waarde van ‘ik hou van jou’ als je het als standaard afscheidsgroet gebruikt?

Echte vrienden

Ook het woord ‘vrienden’ op Hyves is nogal misleidend. Journalist en essayist Arjen van Veelen noemt het jagen op veel contacten en die vervolgens ‘vrienden’ noemen vriendschapsinflatie. Niet de kwaliteit, maar de kwantiteit telt op sociale mediasites, stelt hij in zijn NRC-blog ‘Krabbels op Hyves zijn waardeloos’. Ook Elke van Boxmeer vraagt zich op Dutch Cowboys af of er wel sprake is van echte vrienden op sites als Facebook en Hyves.

Horror & trauma’s

Opvallend daarnaast is het gebruik van grote woorden bij huis-tuin-en-keuken-kommer&kwel. Kinderen stoten zich niet zomaar, nee, ze stoten per definitie ‘kei- en keihard’ hun hoofd. En hebben ze een bloedneus, dan is het meteen een ‘heel erge bloedneus’. Lexicale intensiveringen noem je dit verschijnsel. Zo’n lexicale intensivering kenmerkt zich door een woord dat gerust kan worden weggelaten: de boodschap ‘ik heb een bloedneus’ is op zichzelf krachtig genoeg. Het spreken in vergrotende en overtreffende trappen is tot Algemeen Beschaafd Nederlands geworden, zegt H.J.A Hofland hierover in zijn column ‘Een hele klus’ in NRC. En wat dacht je van de horrorwinter, het weeralarm en het te pas en te onpas gebruiken van de termen ‘ramp’ en ‘trauma’? ‘Het gebruiken van steeds grotere bewoordingen kan een keuze van de media zijn,’ denkt Wouter van Wingerden van Onze Taal in zijn column Horrorinflatie. Van Wingerden: ‘Als jouw nieuws al niet als eerste bij de realtime nieuwsvolgers belandt, moet je toch in elk geval stevig binnenkomen.’ Joris van Meel van bureau Ravestein & Zwart pleit daarom voor een beschermdewoordenlijst om te voorkomen dat woorden hun waarde en uiteindelijk hun oorspronkelijke betekenis verliezen .

Minder is meer

Terug naar de eenvoud dus. Want minder is meer. Sobere taal zonder opsmuk is veelzeggender dan schreeuwerige, pompeuze grootspraak. Zo voorkomen we een tsunami aan mega-uitgeholde, catastrofaal-afgezaagde super-super-superlatieven.